Dogodilo se na današnji dan – 6. januar

0
47

Božić, dan kada se veruje da je rođen Isus, 7. januara obeležavaju pravoslavne crkve koje se drže starog, julijanskog kalendara. To su Jerusalimska partijaršija, Srpska pravoslavna crkva, ruska, makedonska, gruzijska crkva i Sveta Gora. Zajedno sa Uskrsom i Duhovima (Sveta trojica), Božić spada u tri najveća hrišćanska praznika. Božicno slavlje u crkvama počinje danas na Badnji dan, i trajaće naredna tri dana.


Samuel Morse bio je američki pronalazač i slikar. Nakon što mu je umrla supruga, a on joj nije stigao na pogreb jer nije na vrijeme saznao, ostavio se slikanja i počeo tražiti sredstvo brze komunikacije na daljinu. Konstruisao je praktično upotrebljiv električni telegrafski aparat koji je uspješno testiran na današnji dan 1838. Na njegov prijedlog izgrađena je i puštena u promet i prva telegrafska linija. Morseov telegraf, prilagođen poljskim uslovima, ubrzo je kao Morseov kod primijenjen u vojne svrhe, što je uslovljavalo razvitak vojne telegrafije. Morseov kod dugo je bio osnovni jezik telegrafske komunikacije, a još uvijek je standard za ritmični prijenos podataka.


Maria Montessori bila je italijanska liječnica, pedagoginja i feministica, a najpoznatija je po tome što je tvorac Montessori pedagoške metode. Kao prva žena upisala je krajem 19. vijeka smijer medicine na Univerzitetu u Rimu, a 1896. postala prva žena doktor u Italiji. Još tokom studija počela ju je zanimati dječja pedagogija i psihologija, a nekoliko godina kasnije postaje docent za pedagogiju, antropologiju i psihologiju. Na današnji dan 1907. otvorila je Dječju kuću u San Lorenzu u kojoj je razvila metodiku rada s djecom s metalnom retardacijom. Montessori je tri puta predlagana za Nobelovu nagradu za mir, a u njezine najvažnije doprinose novoj pedagogiji spadaju poučavanje djece u tri dobne skupine, priznavanje djece kao osobe koje su u stanju donositi vlastite odluke i važnost razvoja “upijajućeg uma”.


Pojam Šestojanuarska diktatura odnosi se na monarhističku diktaturu koju je 6. januara 1929. u Kraljevini SHS uveo kralj Aleksandar I. Karađorđević. Raspušten je parlament, zabranjen rad svih političkih stranaka, uvedena je stroga cenzura, a politički protivnici su ne samo zatvarani, već i ubijani. Zavladala je ideologija “integralnog jugoslavenstva” i promijenjeno ime države u Kraljevina Jugoslavija. Zemlja je administrativno podijeljena u devet banovina koje ne slijede istorijske granice, s ciljem da se istorijske pokrajine razbiju. Zabranjeni su svi nacionalni simboli (zastave, grbovi, himne) i rad svih “plemenskih” (nacionalnih) organizacija. 1931. kralj je pod pritiscima odustao od otvorene diktature, ali zapravo se ništa nije promijenilo. Donesen je Oktroirani ustav i provedeni formalni parlamentarni izbori. Godine 1934. kralj Aleksandar ubijen je u Marsejskom atentatu. Parlamentarizam je formalno ponovo uspostavljen, ali Oktroirani ustav je ostao na snazi sve do raspada Jugoslavije 1941. godine.


Majka Terezija bila je časna sestra rođena u albanskoj katoličkoj porodici. S 18 godina odlučila je posvetiti život Bogu i ušla u red irskih sestara, specijalizovan za misije u Bengalu u Indiji. Na današnji je dan 1929. stigla u Calcuttu kako bi mogla pomoći najbolesnijim i najsiromašnijim ljudima u toj zemlji. Nakon što je podučavala niz godina u jednoj školi u Calcutti, osnovala je družbu Sestara misionarki ljubavi koje djeluju među siromašnima, bolesnima i umirućima. 1979. godine dobila je Nobelovu nagradu za mir, a umrla je 1997. u Calcutti. Papa Ivan Pavao II. proglasio ju je sveticom.


Od rođenih na današnji dan treba spomenuti Ivanu Orleansku, francusku heroinu rođenu 1412. 1913. rođena je američka glumica Loretta Young, a 1954. britanski redatelj Anthony Minghella. Rowan Atkinson, glumac poznat po ulozi u seriji Mr. Bean, rođen je 1955., a bosanskohercegovački glumac Enis Bešlagić 1975. godine.

Ako ste pronašli pravopisnu grešku, označite je i pritisnite Shift + Enter ili kliknite ovdje da biste nam je prijavili.