Investicije u Brčko distriktu BiH

0
93

Nivo ukupno isplaćenih i ostvarenih investicija, njihova struktura prema izvorima finansiranja, tehnička, kao i struktura investicija prema djelatnostima, mogu da ukažu na stanje i na očekivane tendencije privrednog razvoja određenog područja. O tome je ovih dana pisao prof.dr Stevan R. Stević, profesor na Ekonomskom fakultetu Brčko.
„U periodu od 2012 – 2017. godine ukupno isplaćene investicije u Brčko distriktu BiH (u privredne i u neprivredne djelatnosti) pokazuju velike varijacije. Najmanje su bile 2012. godine, kada su iznosile 34.043 hiljade KM, dok je najveći iznos investicija isplaćen 2015. godine – ukupno 74.772 hiljade KM. U toj godini indeks rasta u odnosu na 2012. godinu bio je čak 219,63 %. Značajno povećanje iznosa isplaćenih investicija u odnosu na referentnu godinu ostvareno je i u 2017. godini, kada su one iznosile 65.686 hiljada KM. Zbog toga je prosječna godišnja stopa rasta nivoa isplaćenih investicija u posmatranom periodu iznosila 14,05 %“, navodi prof. dr Stević.

Bez obzira na ovakvo kretanje iznosa isplaćenih investicija u periodu od 2012. do 2016. godine, njihovo učešće u strukturi bruto domaćeg proizvoda bilo je tek između 5,72% (2012. godine) i 10,80% (2015. godine). Poređenja radi, učešće isplaćenih investicija u bruto domaćem proizvodu u Bosni i Hercegovini iznosilo je između 14,86 % (2016. godine) i 17,77 % (2014. godine).
„Za finansiranje isplaćenih investicija koriste se različiti izvori: sopstvena sredstva, finansijski krediti, sredstva fondova i budžeta i neki drugi izvori (finansijski lizing, udružena sredstva i ostali izvori). Za finansiranje investicija u Brčko distriktu BiH najviše su korišćena vlastita sredstva, odnosno ostvarena akumulacija poslovnih subjekata. Učešće vlastistih sredstava u finansiranju investicija kretalo se između 37,15% u 2014. godini do 65,48% u 2017. godini. Poređenja radi, u istom periodu u Bosni i Hercegovini finansiranje investicija iz sopstvenih sredstava imalo je još veće učešće, tako da je u 2014. godini ono je iznosilo 53,92 %, a u 2015. godini 64,88 %“, kaže u svom pregledu Stević.

Sredstva iz budžeta i fondova učestvovala su između 15,12% u 2017. godini do čak 41,91% u 2013. godini. U isto vrijeme, učešće sredstava budžeta i fondova na nivou Bosne i Hercegovine iznosilo je između 2,66% u 2013. godini do 4,68% u 2015. godini. Zbog toga se može zaključiti da je Brčko distrikt BiH u posmatranom periodu u velikoj mjeri podržavao investicionu aktivnost.
Profesor na Ekonomskom fakultetu u svom istraživanju govori i o tome da su u nedostatku odgovarajućeg iznosa sredstava fondova i budžeta korišćena kreditna sredstva ili sredstva iz ostalih izvora. U finansiranju investicija u Brčko distriktu BiH, kreditna sredstva imala su različito učešće: 7,43% u 2013. godine, odnosno 26,30% u 2016. godini. U BiH je učešće kreditnih sredstava bilo mnogo značajnije i kretalo se od 20,94% u 2015. godini do 33,12% u 2014. godini.

„Ako se posmatraju podaci o isplaćenim i ostvarenim investicijama u Brčko distriktu u navedenom periodu, može se uočiti da su razlike između obima isplaćenih i ostarenih investicija u prve dvije posmatrane godine na strani isplaćenih, a u posljednje tri godine na strani ostvarenih investicija. Razlika između isplaćenih i ostvarenih investicija je u tome što su isplaćene investicije obuhvatile ukupna ulaganja u toku jedne godine bez obzira na to u kojoj godini su evidentirani rezultati investiranja, dok ostvarene investicije podrazumijevaju realizovane investicije bez obzira na godinu ulaganja“, kaže prof. dr Stević.

Za ocjenu budućeg uticaja na privredni razvoj važno je posmatrati i investicije u pogledu njihove strukture prema djelatnostima u koje se investira. Može se primijetiti da je u posljednje dvije posmatrane godine najveći iznos ostvarenih investicija realizovan u oblasti trgovine na veliko i malo, dok su ulaganja u javnu upravu i socijalno osiguranje bila najveća u prve dvije posmatrane godine. Ulaganja u prerađivačku industriju su značajnije varirala, ali su tokom 2012. godine imala najveće učešće. Slično se može reći i za ulaganja u poljoprivredu, lov i šumarstvo, kao i ostale privredne i neprivredne djalatnosti (koje nisu pojedinačno posmatrane jer su u ukupnim investicijama imale relativno nisko učešće). Tendenciju povećanja učešća u ukupno ostvarenim investicijama imala je djelatnost prevoza i skladištenja.

„Posmatrajući navedenu strukturu ostvarenih investicija može se zaključiti da i u Brčko distriktu BiH započinju tendencije povećanja učešća uslužnih na račun proizvodnih djelatnosti u okviru privrede, uz relativno visoko učešće investicija i u neprivredne djelatnosti. O svemu ovome je potrebno voditi računa prilikom pripreme i donošenja planova razvoja“, savjetuje Stević.
Osim strukture ostvarenih investicija prema djelatnostima, za privredni razvoj značajna je i njihova tehnička struktura, odnosno učešće investicija u građevinske objekte, opremu i ostala ulaganja. U Brčko distriktu BiH najveće učešće u ostvarenim investicijama imale su investicije u građevinske objekte i prostore, zatim u opremu i transportna sredstva, te ostale namjene. Navedena struktura ostvarenih investicija imala je sličnu dinamiku u svim posmatranim godinama, osim 2015. godine u kojoj su ulaganja u građevinske objekte bila najveća u posmatranom periodu. Takva struktura ostvarenih investicija, sa svoje strane, dodatno potvrđuje činjenicu da je posljednjih godina najviše ulagano u trgovinu na veliko i malo, u kojima dominiraju ulaganja u objekte i poslovne prostore. Međutim, u 2017. godini situacija je promijenjena u korist povećanog učešća ulaganja u opremu i transportna sredstva.
„Učešće ostvarenih investicija u građevinske objekte i prostore kretalo se od 49,92% u 2012. godini, pa sve do 65,42% koliko je iznosilo u 2015. godini. Investicije u opremu i transportna sredstva u 2012. godini učestvovale su sa 42,35%, a u 2017. godini sa 47,45% u ukupno ostvarenim investicijama. Ostala ulaganja učestvovala su između 3,40% u 2016. godini, do 6,21% u 2017. godini“, kaže profesor.

U Bosni i Hercegovini, ostvarene investicije u građevinske objekte bile su najmanje u 2012. godini i učestvovale su sa 44,52% u ukupno ostvarenim investicijama, a najveće su bile u 2014. godini kada je njihovo učešće iznosilo 56,57%. Ulaganja u opremu u ukupno ostvarenim investicijama učestvovala su između 40,66% u 2013. godini i 47,39% u 2016. godini. Ostala ulaganja bila su od 5,53% u 2016. godini do 10,11 % u 2012. godini.

„Ostvarene investicije i produktivnost (produktivnost rada, produktivnost kapitala, kao i multifaktorska produktivnost) imaju najvažniju ulogu u stvaranju bruto domaćeg proizvoda, kao najvažnijeg makroekonomskog agregata i jednog od glavnih indikatora privrednog razvoja. Zbog toga je, prilikom planiranja razvoja, potrebno posebnu pažnju usmjeravati na povećanje nivoa investicija, posebno investicija u proizvodne fondove“, zaključuje u svom tekstu prof. dr Stevan R. Stević.

Ako ste pronašli pravopisnu grešku, označite je i pritisnite Shift + Enter ili kliknite ovdje da biste nam je prijavili.